Zaburzenia odżywiania

Przez ostatnie lata o zaburzeniach odżywiania mówi się coraz więcej i coraz większa jest społeczna świadomość ich istnienia. Moje doświadczenie zawodowe pokazuje jednak, że informacji na ten temat nigdy nie jest za dużo.

Zacznijmy od początku… Zarówno anoreksja jak i bulimia charakteryzują się świadomym i celowym dążeniem do zmniejszenia masy ciała. Charakterystyczny dla obu tych zaburzeń jest lęk przed nadwagą, który determinuje zachowania osoby chorej oraz to, że dotyczą one zdecydowanie częściej kobiet niż mężczyzn. Młoda dojrzewająca dziewczyna, u której rozpoznać możemy anoreksje:

  • zaczyna jeść zdecydowanie mniej niż dotychczas, wskutek czego chudnie tak, że jej BMI (body mass index) wynosi poniżej 17,5 kg/m2; obrazując to przykładem: BMI osoby , która ma 165 cm i waży 45 kg wynosi 16,6 kg/m2
  • jest pochłonięta myślą, żeby schudnąć i większość jej działań zmierza w tym kierunku
  • często podejmuje wzmożone ćwiczenia fizyczne
  • cierpi na zaburzenia hormonalne
  • bardziej odczuwa zimno, ubiera się cieplej niż wynikałoby to z warunków atmosferycznych, bywa apatyczna i pozbawiona energii

Wielu osobom, które zetknęły się z anoreksją trudno uwierzyć, że anorektyczki rzeczywiście postrzegają swoje ciało jako grube i nie mają świadomości, jak bardzo jest wyniszczone. Najtrudniejsze dla rodzin tych osób jest to, że osoba chora na anoreksje najczęściej nie chce podjąć leczenia, nie współpracuje z lekarzem ani psychologiem, często ucieka się do kłamstwa i manipulacji by uchronić się przed przytyciem.

Bulimia jest rzadziej rozpoznawanym zaburzeniem, choć częściej występującym. Dzieje się tak dlatego, że widoczne oznaki tej choroby pojawiają się dopiero po długim czasie jej trwania. Czasem są to ślady na rękach od prowokowania wymiotów, albo zęby zniszczone przez kwasy żołądkowe. Niestety to, co jest istotą bulimii, czyli błędne koło napadów żarłoczności,po których następuje prowokowanie wymiotów lub nadużywanie środków przeczyszczających, pozostaje najczęściej w ukryciu. Jest to niekorzystne, ponieważ stosunkowa łatwość ukrywania tej choroby sprawia, że wiele bulimiczek bardzo długo zmaga się ze swoją chorobą bez profesjonalnej pomocy.

Być może w tym momencie pojawia się w Państwa głowach pytanie: skąd biorą się te zaburzenia? Oczywiście odpowiedź jest złożona i tak naprawdę można jej udzielić tylko w odniesieniu do konkretnej osoby, choć i to nie jest proste. Ogólnie rzecz biorąc należy założyć, że każde zaburzenie odżywiania powstaje jako interakcja pewnych czynników genetycznych, biologicznych, środowiskowych i psychologicznych.

Wskazując czynniki środowiskowe mówi się tu głównie o modzie, czy wręcz przymusie bycia szczupłym panującym obecnie w kulturze zachodu. Tej mody nie można jednak czynić całkowicie odpowiedzialnym za przypadki anoreksji i bulimii, ponieważ wszyscy ludzie są mniej lub bardziej pod jej wpływem, a tylko u nielicznych pojawiają się zaburzenia odżywiania.

Jeśli chodzi o psychologiczne czynniki wywołujące anoreksję i bulimię to teorii jest wiele, a każda opisuje część prawdy.

Zwraca się uwagę na to, że anoreksja zaczynająca się zwykle w okresie dojrzewania, często jest wyrazem buntu przed stawaniem się kobietą. Dziewczynka odmawiając jedzenia w pewnym sensie hamuje swój rozwój, jej ciało nie rozwija się, nie osiąga kobiecych kształtów, nie widać piersi, bioder, zatrzymuje się miesiączka. Dlaczego młoda dziewczyna miałaby robić coś takiego? Oczywiście nie dzieje się to świadomie, a przyczyna prawie zawsze leży w relacjach rodzinnych. Mocno upraszczając: anoreksja dziecka jest jedynie przejawem trudności całej rodziny.

Bulimia pojawia się u nieco starszych dziewcząt, czy kobiet, często poprzedza ją epizod anoreksji. Wymiotowanie i przeczyszczanie stają się przymusem, rytuałem, ale też i korzyścią. Pozbywając się jedzenia kobieta odczuwa pewnego rodzaju ulgę, uwalnia napięcie. Podobnie jak w przypadku anoreksji, dla psychologa pracującego z bulimiczkami oczywiste staje się, że relacje rodzinne tych kobiet są trudne i często bardzo zawikłane. Napięcia w stosunkach rodzinnych owocują pojawieniem się bulimii.

Jak leczyć zaburzenia jedzenia?

Najlepsze efekty daje leczenie przez interdyscyplinarny zespół, w skład którego wchodzą: lekarz internista, psychiatra i psychoterapeuta. Psychoterapia jest najskuteczniejsza, jeśli zaangażowana jest w nią cała rodzina osoby chorej. Jest to zdecydowanie najefektywniejsza i najszybsza forma terapii, ponieważ wszystkie zasoby potrzebne do wyzdrowienia tkwią w rodzinie.

JUSTYNA DOMANOWSKA-KACZMAREK PSYCHOLOG, WARSZAWA

 wróć na górę strony

fkoło – Tworzenie Stron